Bruksizm: tishni nega gʻijirlatasiz va qanday toʻxtatish kerak
Kechasi tish gʻijirlataysizmi? Bu emalni bir-ikki yilda yedirib qoʻyadi. Bruksizm sabablari va tishlarni qanday himoya qilish.
«Sherigim aytdi, men kechasi tish gʻijirlatar ekanman» — bu bruksizm. Beozor yangraydi, lekin 2–3 yilda emalni dentingacha yeydi va tojga olib keladi. Sabablari va nima qilishni koʻrib chiqamiz.
Bu nima
Bruksizm — tishlarni beixtiyor qisish va bir-biriga ishqalash. Kechki (99% holat) va kunduzgi (ishda, diqqat jamlangan paytda) boʻladi. Kechasi odam buni eslamaydi, kunduzgisini odatda oʻzi sezadi.
Belgilari
- Uyqudan keyin chaynash mushaklarida charchoq va ogʻriq.
- Ertalab chakkalarda bosh ogʻrigʻi.
- Ogʻizni ochganda jagʻ boʻgʻimlarida shiqillash.
- Tishlarning sovuqqa sezgirligi (emal yedirilyapti).
- Molyarlarning doʻmboqlarida siniqlar va yoriqlar.
- Sherik kechasi gʻijirlashni eshitadi.
- Stomatolog tekis tekislikdagi yedirilish fasetkalarini sezadi.
Kamida 2–3 ta belgi boʻlsa — deyarli aniq bruksizm.
Sabablari
- Stress — eng tez-tez. Toʻplangan zoʻriqish kechasi jagʻ orqali «chiqadi».
- Notoʻgʻri prikus — tishlar yomon yopishadi, organizm qulay holatni «topishga» urinadi.
- Uyqu oldidan alkogol, kofein, nikotin isteʼmoli.
- Uyqu buzilishlari — apneya, uyqusizlik.
- Antidepressantlar (ayniqsa SIOZS) — boʻlishini qoʻzgʻatishi mumkin.
- Asab tizimi kasalliklari — kamroq.
Davolashsiz nima boʻladi
Bruksizmda kechasi tishlarni qisish kuchi 250 kg gacha (normal chaynash — 30–50). Bir yilda emal 1 mm gacha yediriladi, 5–7 yilda — milk darajasigacha. Keyin:
- Yedirilgan tishlarga toj kerak.
- Siniqlar va yoriqlar tishlarni yoʻqotishga olib keladi.
- Chakka-pastki jagʻ boʻgʻimlari ortiqcha yuklanadi — surunkali ogʻriq, ogʻizni ochishning chegaralanishi.
- Vinir va implantlarda — sinish xavfi yuqori.
Nima qilish kerak
Himoya: kechki kapa
Yuqori yoki pastki jagʻ uchun silikon yoki plastik shaffof kapa. Ortopedda individual qolip boʻyicha tayyorlanadi. Kechasi taqing — tishlar bir-biriga emas, kapaga ishqalanadi.
Toshkentda narxi: individual — 600–1500 ming soʻm, 2–4 yil xizmat qiladi. Dorixonadagi tayyor (termoplastik) — 100–200 ming, lekin yomonroq yotadi va yarim yilda bosilib qoladi.
Bu — bruksizmlilarning hammasi uchun bazaviy himoya. Sababga qarshi ishlab turgan boʻlsangiz ham, kapani qoʻyish kerak.
Sababga qarshi ish
- Stressni kamaytirish: sport, meditatsiya, psixoterapiya. Banal yangraydi, lekin haqiqatan ishlaydi.
- 16:00 dan keyin kofe/energetik ichmang.
- Ogʻir kechki ovqat yemang.
- Jagʻni ongli ravishda boʻshashtiring: kun davomida tishlaringiz qisilgan-qisilmaganligini sezing. Norma — lablar yopiq, tishlar bir-biriga TEGMAYDI.
Dorilar
Kuchli bruksizmda baʼzida qisqa kursga miyorelaksantlar buyuriladi. Ogʻir holatlarda — chaynash mushaklariga botoks (effekti 4–6 oy). Bu stomatolog-jarroh yoki ortopedga, oʻzingiz xarid qilmang.
Prikus muammosi boʻlsa
Baʼzida bruksizm — bu belgi, asl sabab — prikusda. Tishlar yomon yopishsa, organizm buni qisish bilan «davolash»ga urinadi. Yechim: avval ortodontiya, keyin odatda bruksizm oʻzi yoʻqoladi.
Hozir tekshiring
Oʻtirib, yuzni boʻshashtiring. Tishlaringiz qayerda? Bir-biriga tegib turgan boʻlsa — sizda kunduzgi bruksizm bor ehtimol. Norma: lablar yopiq, tishlar orasida — 1–2 mm boʻshliq. Bu — dam holati.
Yana oʻqing
- Tishlar sezgirligi: 7 sabab va nima qilish kerak
- Toj yoki vinir buzildi: birinchi yordam
- PRODENTda ortoped-stomatologni topish
Maqola maʼlumot uchun moʻljallangan va shifokor maslahatini almashtirmaydi.
Yana oʻqing
Barcha maqolalar · Stomatolog topish · Toshkent stomatologiya klinikalari