Sogʻlom tishlar uchun ovqatlanish: doʻstlar va dushmanlar

Gap shakar miqdorida emas, chastotada. Konfetdan keyin pishloq, gazli ichimlikdan keyin suv — kichik qoidalar katta farq.

«Shirin yema — tishing ogʻriydi» — oddiy bolalik qoidasi. Aslida hammasi bir oz murakkabroq: nima yeyishingizgina emas, qanday va qachon yeyishingiz ham muhim. Koʻrib chiqamiz.

Kariesning asosiy mexanizmi

Kirdagi bakteriyalar uglevodlarni kislotaga aylantiradi. Kislota emal mineralllarini eritadi. Ogʻizda pH 5.5 dan pastga tushsa — deminerallashish boshlanadi. Soʻlak kislotani 20–40 daqiqada neytrallaydi — pH tiklanadi, emal remineralizatsiyalanadi.

Karies kuniga nechta shakar yeganingizdan emas, uglevodlar bilan kontaktning chastotasi va davomiyligidan kelib chiqadi. Bir marta 5 ta konfet — 1 ta kislota hujumi. Kun davomida bittadan 5 ta konfet — 5 ta hujum.

Dushmanlar

1. Har qanday shakldagi shakar

Saxaroza, fruktoza, glyukoza, asal, patoka — bakteriyalar hammasini yeydi. Ayniqsa xavfli:

  • Yopishqoq konfetlar (karamel, iris, marmelad) — tishlarga yopishadi, kislota bir soatdan ortiq turadi.
  • Quritilgan mevalar — xuddi shu, plyus shakarning yuqori konsentratsiyasi.
  • Gazli ichimliklar — ikki marta urish: shakar + fosfor/limon kislotasi.
  • Sharbatlar (hatto shakarsiz ham) — konsentrlangan fruktoza + kislota.

2. Nordon mahsulotlar

Tsitruslar, rezavorlar, gazli suv, oq sharob, marinadlar — bakteriyalarsiz, toʻgʻridan-toʻgʻri kislota bilan pH ni pasaytiradi. Emal yumshaydi.

Ayniqsa zararli — nordonni bir soat davomida kichik yutimlar bilan ichish (masalan, tushlikda gazli suv).

3. Tishlardagi kraxmal

Chips, krekerlar, oq non — ogʻizda tezda oddiy shakarga aylanadi. Chaynash yuzasiga yopishadi, bakteriyalar bir soat va koʻproq oziq oladi.

4. Bir vaqtda muzlatilgan va yopishqoq

Tayoqchadagi muzqaymoq, karamelli shokoladlar, muzlatilgan meva lentalari — barqaror yopishish + vaqt.

Doʻstlar

1. Sut mahsulotlari

Pishloq, shakarsiz yogurt, sut — kaltsiy, fosfat va emalni himoya qiluvchi kazein (oqsil) tutadi. Shirindan keyin qattiq pishloq parchasi pH ni tezroq neytrallaydi.

2. Yashil va qora choy (shakarsiz)

Polifenollar tutadi — bakteriyalar oʻsishini bostiradi. Ovqatdan keyin shakarsiz choy — hech narsadan yaxshiroq.

3. Yongʻoqlar

Qattiq, yaxshi chaynashni talab qiladi — soʻlak ajralishini ragʻbatlantiradi. Fosfor va kaltsiy tutadi. Tuzsiz bodom, yongʻoq, fundugʻ — aʼlo.

4. Xom sabzavot va meva

Sabzi, olma, seldereya — chaynashda tishlarni mexanik tozalaydi, soʻlakni ragʻbatlantiradi. Tozalashni almashtirmaydi, lekin «yuvish» kabi ishlaydi.

5. Yogʻli baliq, tuxum sarigʻi, jigar

D va K2 vitamini manbalari — kaltsiyni oʻzlashtirish va emal va suyakning sogʻligi uchun kerak.

6. Suv

Eng oddiy va eng muhimi. Ovqatdan keyingi yutim qoldiqlarni yuvib, kislotani neytrallaydi.

Nima yeyishdan koʻra qanday yeyish

  • Shirinni — bir oʻtirishda. 5 daqiqada plitka shokolad, bir soat davomida boʻlakma-boʻlak yegandan koʻra yaxshiroq.
  • Shirin/nordondan keyin — suv bilan chayish. Tishlarni darhol tozalamang — emal yumshagan, choʻtka uni yeb yuboradi. 30 daqiqa kuting.
  • Ovqatdan keyin 10–15 daqiqa ksilitli saqich — soʻlakni ragʻbatlantiradi, ksilit bakteriyalarni bostiradi. Shakarsiz.
  • Gazli suvni butilkadan emas, naychada iching — tishlar bilan kontakt kamroq.
  • Oraliq ovqatlar — shirin emas, balki yongʻoq, pishloq, sabzavot.

Bolalarda ayniqsa muhim

  • Uxlash oldidan shirin bermang — kechasi soʻlak deyarli ishlab chiqarilmaydi, himoya nol.
  • Sut/sharbatli butilkani kechasi qoldirmang — «butilka kariyesi» yarim yilda old sut tishlarini buzadi.
  • Shirinni — ovqatdan keyin, ovqat oʻrniga emas.

Bir kunga oddiy maslahat

Hech narsani eslamasangiz: kun davomida suv iching, shirinni vaqt boʻyicha choʻzmang, nordondan darhol keyin tishlarni tozalamang. Karies xavfini bir necha baravar pasaytirish uchun shu yetadi.

Yana oʻqing

Maqola maʼlumot uchun moʻljallangan va shifokor maslahatini almashtirmaydi.

Yana oʻqing

Barcha maqolalar · Stomatolog topish · Toshkent stomatologiya klinikalari